Wat is zelfdestructief gedrag?
Zelfdestructief gedrag is elke handeling van een persoon die hem of haar directe of indirecte schade toebrengt.
Deze zelf toegebrachte schade kan zich op fysiek, mentaal of emotioneel vlak voordoen en veroorzaakt enorm veel leed gedurende het hele leven.
Voorbeelden van zelfdestructief gedrag zijn onder meer werkverslaving, middelenmisbruik, eetstoornissen, zelfopoffering, zelfbeschadiging en elk gedrag dat een negatieve invloed heeft op iemands leven en dat hij of zij niet actief probeert te veranderen of niet de moeite waard vindt om te overwinnen.
Photo by Shubham Dhage on Unsplash (04-09-2026)
Waarom zijn we zelfdestructief?
Je bent zeker niet de eerste, en je zal zeker niet de laatste zijn die toegeeft dat je zelfdestructieve neigingen hebt gehad.
Van het wegduwen van de mensen van wie je houdt en het koesteren van zelfvernietigende denkwijzen tot herhaaldelijk zelfbeschadigend gedrag in je tienerjaren: je bent waarschijnlijk meer dan eens door dit donkere steegje gelopen.
Terwijl psychologen veronderstellen dat zelfvernietigend gedrag een copingmechanisme zou kunnen zijn (d.w.z. om met stress, druk, sociale eisen enz. om te gaan), beschouwen anderen zelfvernietigend gedrag als een manier om de comfortzone te behouden vanwege een gebrek aan zelfvertrouwen of gevoelens van minderwaardigheid (bijvoorbeeld door op de vertrouwde onderste trede van de sociale ladder te blijven).
17 symptomen en gewoonten van zelfdestructief gedrag
Zelfdestructief gedrag komt in vele vormen voor – sommige extreem, andere subtieler.
Hier volgen enkele van de meest voorkomende symptomen en gewoonten van zelfdestructief gedrag:
1. Zelfvernietigende denkwijzen
Zelfvernietigende denkwijzen zijn doorgaans onbewuste vormen van zelfdestructief gedrag die leiden tot zelfvervullende voorspellingen.
Voorbeelden hiervan zijn gedachten die men, meestal op een onbewust niveau, koestert, zoals: „Ik ga falen; ik weet het gewoon”, „Ik kom hier nooit levend uit”, „Dit zal me volledig kapotmaken”, enzovoort.
2. Niets ondernemen
Niets ondernemen mag dan passief zijn, maar het is niettemin zelfvernietigend.
Als we weten dat iets slecht voor ons is, maar geen actie ondernemen of maatregelen nemen om het probleem op te lossen, maken we onszelf in feite kwetsbaar voor (en zorgen we ervoor dat we) mislukken.
3. Te veel eten
Te veel eten uit zich meestal in de gewoonte om ons vol te proppen met suikerrijk, vet en bewerkt voedsel.
Deze ongezonde gewoonte kan leiden tot tal van gezondheidsproblemen op de lange termijn (en dan hebben we het nog niet eens over de negatieve gevolgen op de korte termijn voor onze stemming, slaap, creativiteit, enz.).
4. Te weinig eten
Veel mensen die te weinig eten, houden zichzelf voor de gek door te denken dat ze er beter van worden.
In werkelijkheid is te weinig eten meestal slechts een pleister op ernstige problemen met het zelfbeeld en andere psychologische kwesties.
5. Gepretendeerde onbekwaamheid of overmatige toewijding
Gepretendeerde onbekwaamheid houdt in dat je jezelf voordoet als onintelligent of niet in staat om iets met succes te bereiken.
Deze gewoonte komt meestal voort uit een gebrek aan vertrouwen in je eigen capaciteiten en kan fungeren als een copingmechanisme (bijvoorbeeld om met academische druk om te gaan).
Het tegenovergestelde van geveinsde incompetentie is overmatige toewijding, waarbij we te veel verantwoordelijkheden op ons nemen, ‘superbekwaam’ worden en in werkverslaafden veranderen, ook al raakt men hierdoor uitgeput en begint het al snel als een zware last te voelen.
6. Je best doen om anderen kwaad te doen
Zoals men zegt: wat je zaait, zal je oogsten, en de negatieve invloed die je op anderen uitoefent – of dat nu door woorden of daden is – zal zich uiteindelijk in je eigen leven manifesteren (bijvoorbeeld door ziekte, tragedie, juridische problemen, isolatie, enz.).
Op een bepaald niveau weten we allemaal dat dit waar is, maar toch doen we het soms toch en kwetsen we anderen.
7. Lichamelijke zelfbeschadiging
Lichamelijke zelfbeschadiging is een extreme lichamelijke uiting van zelfdestructief gedrag.
Deze praktijk houdt verband met een laag zelfbeeld en de wens om op een lichamelijke manier met emotionele pijn om te gaan.
Voorbeelden van lichamelijke zelfbeschadiging zijn onder meer jezelf snijden, branden en slaan (of anderen ertoe aanzetten dit bij jou te doen, bijvoorbeeld door opzettelijk een ruzie uit te lokken).
In extreme gevallen kan lichamelijke zelfbeschadiging zich uiten in zelfmoordpogingen. (Zoek alsjeblieft hulp bij een van deze hulplijnen als je zelfmoordgedachten hebt).
Er is altijd begripvolle hulp beschikbaar.
8. Zelfmedelijden
Zelfmedelijden is een onbewuste vorm van zelfdestructief gedrag.
Het is destructief omdat het ons ertoe aanzet om passief te blijven (d.w.z. in ons ongeluk te blijven zwelgen) in plaats van een proactieve levenshouding te stimuleren.
9. Drugs- en alcoholmisbruik
Veel mensen zetten hun woede om in zelfdestructief gedrag: ze drinken hun leven weg, verliezen zich in drugs of werken te veel.
Ze reageren hun woede soms af op hun kinderen, werknemers of huisdieren.
Ze kunnen zich op verschillende manieren passief-agressief gedragen: door te zwijgen, zich afzijdig te houden, onoprechte liefde en vriendschap te bieden, of door weliswaar beschikbaar te zijn voor anderen, maar hen daaronder te laten lijden.
Drugs- en alcoholmisbruik is een voor de hand liggende vorm van zelfdestructief gedrag en veroorzaakt eindeloos leed in het leven van verslaafden en hun vrienden en familieleden.
Drugs- en alcoholmisbruik houdt meestal verband met het verlies van de ziel – of het losraken van je ziel.
10. Sociale zelfvervreemding
Hoewel dit niet altijd bewust gebeurt, is sociale zelfvervreemding het opzettelijk afzonderen van jezelf van je leeftijdsgenoten.
Dit kan gebeuren door middel van allerlei irritante, afstotelijke of asociale gedragingen waarvan je op een bepaald niveau weet dat ze zelfdestructief zijn.
11. Je emoties ontkennen
Het niet erkennen van negatieve (en soms ook positieve) emoties leidt tot een hele reeks psychische, emotionele en lichamelijke aandoeningen.
Je emoties ontkennen is een andere vorm van onbewust tot uiting komend zelfdestructief gedrag.
12. Hulp weigeren
Advies van de hand wijzen, weigeren om naar een afkickkliniek te gaan, de psycholoog vermijden – al deze voorbeelden zijn tekenen dat je geen hulp wilt, wat een weerspiegeling is van de diepgewortelde overtuiging dat ‘ik het niet waard ben’.
Hulp weigeren is een vorm van zelfdestructief gedrag, omdat het ervoor zorgt dat er geen groei en genezing in jezelf kan plaatsvinden.
13. Onnodige zelfopoffering
Sommige mensen zijn verliefd op hun ellende omdat dat het enige is wat ze gedurende een groot deel van hun leven hebben gekend.
Onnodige zelfopoffering of het spelen van de martelaar zijn goede manieren om ons ‘nobel’ en ‘altruïstisch’ te laten voelen, terwijl we daarmee de feitelijke daad van zelfsabotage maskeren (namelijk het opgeven van de hoop, dromen en passies die ons echt gelukkig maken).
14. Te veel geld uitgeven
Of het nu gaat om chronisch gokken of voortdurende aankopen op Bol.com: het lijkt misschien vreemd om ‘te veel geld uitgeven’ in deze lijst op te nemen, maar het is niettemin een vorm van zelfdestructief gedrag dat iemands vrijheid en gemoedsrust beperkt.
15. Lichamelijke verwaarlozing
Te weinig slapen, weigeren om te sporten, ongezond eten en het niet zorgen voor het algemene welzijn van je lichaam zijn allemaal klassieke tekenen van veelvoorkomend zelfdestructief gedrag.
Risicovol seksueel gedrag en slechte persoonlijke grenzen zijn ook een teken van lichamelijke verwaarlozing.
16. Psychische verwaarlozing
Het weigeren, vermijden of niet onder ogen zien van je psychische problemen (bijv. stress, angst, depressie, paranoia, OCD, enz.) vertraagt het genezingsproces, waardoor langdurige problemen blijven voortduren.
17. Relaties saboteren
Het saboteren van je relaties is een complex symptoom, omdat het gepaard gaat met veel destructief gedrag, zoals jaloezie, bezitterigheid, emotionele manipulatie, behoeftigheid, geweld, enzovoort.
Wanneer we ons niet waardig voelen om lief te hebben, komt dit onbewust tot uiting in onze relaties door de manier waarop we ons gedragen.
Je bent niet gebroken (je bent gewoon een mens)
Als je je in een of de meeste van de bovenstaande signalen herkent, voel je misschien een knoop in je maag en word je overspoeld door een donkere wolk van verdriet of wrok.
Misschien ga je zelfs denken dat je in wezen ‘kapot’ bent of dat er ‘iets ernstig mis is met je’.
Maar begrijp alsjeblieft dat het normaal is dat je je in veel van de bovenstaande signalen herkent.
Er is niets mis met je.
Je bent niet kapot.
Je bent geen verloren zaak.
Je bent gewoon een mens.
En dat is helemaal oké.
Waarom is het normaal om veel van de bovengenoemde tekenen van zelfdestructief gedrag te vertonen?
Het antwoord is dat de meeste mensen ofwel negatief zijn beïnvloed door hun familie of de maatschappij, ofwel deze gedragingen onbewust hebben overgenomen als een verdedigingsmechanisme om zich te beschermen tegen mentale en emotionele pijn.
Met andere woorden: het is niet jouw schuld en je bent niet verantwoordelijk voor je zelfdestructieve gedrag.
Maar het is WEL jouw verantwoordelijkheid om hieraan te werken.
Je hebt er toch niet voor gekozen om zelfdestructief te zijn?
Je hebt toch niet op een gegeven moment gedacht: „Hmmm, ik denk dat ik nu maar eens zelfdestructief ga zijn“, of wel?
Het is gewoon zo gelopen.
Het doel hier is niet om je vreselijk over jezelf te voelen.
Het doel is juist om te beseffen dat ‘het is wat het is’ en manieren te vinden om je zelfdestructieve neigingen om te buigen, ongedaan te maken en te overwinnen.
Zelfdestructief gedrag en de weg naar zelfliefde
Het feit dat je hier op dit moment deze site aan het lezen bent, is al een teken dat je ontwaakt uit de droom van zelfvernietiging.
Met andere woorden: je begint je steeds meer bewust te worden van jezelf, en dat zelfbewustzijn is een teken dat je spiritueel aan het ontwaken bent, of dat je in ieder geval meer prioriteit geeft aan zelfzorg in je leven.
Als je een schaduwwerktraject hebt doorlopen om je innerlijke duisternis te verwerken, ben je misschien op een of ander zelfdestructief gedragspatroon bij jezelf gestuit, en dat is wellicht de reden waarom je hier terecht bent gekomen.
Het doormaken van de donkere nacht van de ziel is ook een andere reden waarom je misschien merkt dat je je zelfdestructieve neigingen onderzoekt, terwijl je op zoek bent naar meer zingeving en diepere voldoening in het leven.
Hoe het ook zij, het helpt om te beseffen dat zelfvernietiging het tegenovergestelde is van zelfliefde. En in veel gevallen zijn onze neigingen tot zelfdestructief gedrag volkomen onbewust en verlopen ze op de automatische piloot, omdat ons nooit is geleerd hoe we van onszelf moeten houden en onszelf moeten waarderen.
Om het met de woorden van schrijver en spreker Alan Watts te zeggen:
Als je niet wilt liefhebben, of die liefde niet de vrije loop laat, komt ze toch naar buiten in de vorm van zelfvernietiging. Het alternatief voor zelfliefde is, met andere woorden, zelfvernietiging. Omdat je het risico niet wilt nemen om op de juiste manier van jezelf te houden, zul je in plaats daarvan gedwongen worden jezelf te vernietigen.
Zo zien we dus dat leren van jezelf te houden het tegengif is voor zelfdestructief gedrag.
Hoe je kunt stoppen met zelfdestructief gedrag
Hoewel Helderziende Paragnosten je geen wondermiddel kan bieden, kunnen wij je wel wat ideeën, inspiratie en een paar beproefde manieren geven om mee aan de slag te gaan.
Probeer al deze oefeningen systematisch uit, of kies er een paar uit en werk daar consequent mee.
Volgens onderzoekers duurt het gemiddeld zo’n 66 dagen om een nieuwe gewoonte aan te leren.
Stel jezelf daarom ten doel om ten minste één van deze activiteiten twee maanden vol te houden.
Dit zijn de oefeningen:
1. Vergroot je zelfbewustzijn door elke dag een dagboek bij te houden
Een dagboek bijhouden biedt tal van voordelen voor je geestelijke gezondheid en is een krachtige manier om je zelfbewustzijn te vergroten.
Je zou zelfs kunnen zeggen dat zelfbewustzijn het allerbelangrijkste ingrediënt is om zelfdestructieve neigingen te overwinnen!
2. Bevrijd jezelf van dwangmatig, zelfdestructief gedrag door middel van meditatie of mindfulness
Er is een reden waarom je steeds weer over deze twee praktijken hoort, en dat is omdat ze werken!
Zelfs als je moeite hebt met traditionele meditatie, zijn er talloze vormen van mindfulness-meditatie die je wellicht aanspreken.
Voorbeelden van meditatie- en mindfulness-activiteiten zijn onder meer ademhalingsoefeningen, loopmeditatie, mindful kunsttherapie, het reciteren van mantra’s, geleide reizen, chakravisualisatie, enzovoort.
Het integreren van deze belangrijke spirituele oefeningen in je leven kan grote voordelen opleveren.
Probeer eens elke dag ’s ochtends of ’s avonds op hetzelfde tijdstip 5 tot 10 minuten te beginnen (om er een gewoonte van te maken).
Meditatie en mindfulness zijn zo effectief omdat ze je helpen terug te keren naar het hier en nu en meer innerlijke ruimte te creëren, waardoor je je kunt bevrijden van de dwangmatigheid en de automatische piloot van zelfdestructief gedrag.
3. Laat je opgekropte emoties de vrije loop door je emoties te uiten
Soms is de reden waarom we onszelf schade toebrengen dat een diepere emotie (zoals woede, verdriet of angst) niet tot uiting komt.
Denk maar eens aan een waterkoker: hoe meer hij kookt, hoe meer stoom er vrijkomt.
Maar als die waterkoker geen manier had om die stoom kwijt te raken, zou hij uiteindelijk ontploffen!
Hetzelfde geldt voor jou: je hebt een ontluchtingsklep nodig, een manier om je opgekropte emoties te kanaliseren.
Als je die verborgen emoties niet op een gezonde manier kanaliseren, kunnen ze tot uiting komen in zelfdestructief gedrag.
Zoek dus iets wat je leuk vindt om te doen en wat een flinke mentale of fysieke inspanning vergt.
Voorbeelden hiervan zijn boksen, hardlopen, zingen, dansen, kunst maken, of gewoon lekker schreeuwen en huilen (het is wel een goed idee om dit in je eentje te doen als je met anderen samenwoont!).
4. Leer voor jezelf te zorgen en van jezelf te houden door middel van een paar eenvoudige gewoontes
Zelfliefde is een fundamentele houding van vriendelijkheid jegens jezelf: het is de gewoonte om voor je mentale en emotionele behoeften te zorgen.
Zelfzorg daarentegen is over het algemeen meer gericht op je lichaam: het gaat om gezond eten, voldoende slapen, genoeg water drinken, comfortabele kleding dragen, gezond blijven, enzovoort.
Zowel zelfliefde als zelfzorg gaan prachtig hand in hand als bondgenoten tegen zelfvernietiging.
Ik begrijp dat zelfliefde misschien nog wat ver voor je ligt, dus als je een beginpunt zoekt, begin dan met zelfzorg.
Begin met slechts één zelfzorgactiviteit per dag en maak er een gewoonte van door deze op hetzelfde tijdstip en op dezelfde plek uit te voeren.
Je zou bijvoorbeeld kunnen besluiten om elke dag om 7.30 uur ’s ochtends een wandeling te maken, zodat je lichaam zich energiek en ontspannen voelt.
Of je kunt aan het einde van de dag een kopje kamillethee drinken als een rustgevend zelfzorgritueel.
5. Onderzoek je kernovertuigingen die ten grondslag liggen aan zelfdestructief gedrag
Kernopvattingen liggen aan de basis van zelfdestructief gedrag, want wat we denken, worden we vaak ook.
De innerlijke dialoog die in ons hoofd rondspookt, bepaalt vaak ons gedrag.
Is het immers niet zo dat we vaak handelen op basis van wat we voor waar aannemen?
Als je bijvoorbeeld de kernovertuiging hebt dat ‘niemand ooit van me zal houden’, zul je je onbewust – en misschien soms ook bewust – zo gedragen dat je andere mensen van je vervreemdt, zodat ze je geen pijn kunnen doen.
Daardoor versterk je juist je overtuiging dat ‘niemand ooit van me zal houden’, omdat je anderen niet eens de kans geeft om het te proberen!
Kernopvattingen kunnen lastig zijn, omdat ze meestal onbewust en automatisch zijn, maar zodra we ze met ons bewustzijn belichten, kunnen we ze doorzien, veranderen en meer vrijheid en rust vinden.
Voorbeelden van kernovertuigingen die tot zelfdestructief gedrag kunnen leiden, zijn onder meer:
- Ik ben slecht
- Ik ben onbeminnelijk
- Ik ben het niet waard
- Ik doe mensen altijd pijn
- Ik ben dom
- Ik ben zwak
- Ik verdien geen geluk
Kernopvattingen beginnen vaak met de woorden ‘Ik ben …’ en je kunt ze ontdekken door na te denken, vragen te stellen en een dagboek bij te houden.
6. Soms zijn er grenzen aan wat je zelf kunt doen, en moet je op zoek gaan naar een coach, begeleider of therapeut
Als je last hebt van sterke zelfhaat of intense zelfdestructieve neigingen, heb je misschien niet eens de neiging om ook maar iets van het advies in dit artikel ter harte te nemen (*ding ding!* dat is weer een vorm van zelfvernietiging, maar het geeft niet, je doet alleen maar wat je onbewust is aangeleerd).
Daarom is het beste advies om zo snel mogelijk een coach, begeleider of therapeut te zoeken.
Soms is het het beste om onze ware waarde te zien in de spiegel van een ander.
Soms hebben we iemand nodig die ons bij de hand neemt en ons actief één-op-één begeleidt.
Als dat het geval is, is je zoekmachine je beste vriend.
Zoek op de trefwoorden ‘therapeut voor zelfdestructief gedrag bij mij in de buurt’ en je zult zeker iemand vinden die je kan helpen.
Een artikel op internet kan je maar tot op zekere hoogte helpen.
Hoewel je een prachtige stap hebt gezet op weg naar gezondheid en genezing, zal het zoeken naar begeleiding door een therapeut of hulpverlener je voorzien van voortdurende steun en hulpmiddelen.
Deze zullen op hun beurt je leven beetje bij beetje veranderen.
En al snel zul je met een zachte glimlach en een zucht van opluchting op dit gedrag kunnen terugkijken, trots op je vermogen om het te overwinnen en te genezen.
Wat zorgt ervoor dat iemand zelfdestructief gedrag vertoont?
Er zijn veel redenen waarom iemand zelfdestructief gedrag zou kunnen vertonen.
Op emotioneel en psychologisch vlak kunnen zelfdestructieve neigingen voortkomen uit trauma’s uit de kindertijd, negatieve sociale conditionering en een laag zelfbeeld, die het gevolg zijn van ouders, familieleden of leeftijdsgenoten die geen steun bieden of misbruik plegen.
Op spiritueel vlak zijn zelfdestructieve neigingen het gevolg van ‘soul loss’ of het verlies van de verbinding met je ware en authentieke essentie.
Wat zijn voorbeelden van zelfdestructief gedrag?
Voorbeelden van zelfdestructief gedrag zijn onder meer buitensporige zelfopoffering, te veel of te weinig eten, het saboteren van hechte relaties, te veel roken of drinken, drugsmisbruik en zelfverwonding.
Hoe kan ik stoppen met zelfdestructief gedrag?
De eerste stap om zelfdestructieve neigingen te overwinnen, is je er simpelweg bewust van te zijn wat er gebeurt.
Het bijhouden van een dagboek over je ontdekkingen is een krachtig begin.
De volgende stap is om aan zelfzorg en zelfliefde te werken.
Leren hoe je voor je lichaam kunt zorgen en jezelf op mentaal en emotioneel vlak kunt koesteren, zijn cruciale stappen om zelfdestructief gedrag te overwinnen.
Waarom heb ik zelfvernietigende gedachten?
Zelfvernietigende gedachten komen voort uit een laag zelfbeeld en een deel van onszelf dat we de ‘innerlijke criticus’ noemen.
Het is heel belangrijk om te onthouden dat dit slechts een deel van jou is, niet wie je in zijn geheel bent.
Je bent zoveel meer dan de zelfvernietigende gedachten die willekeurig in je opkomen.
Onthoud dat we allemaal wel eens zelfvernietigende gedachten hebben (en je hoeft ze sowieso niet te geloven!), maar dat je er door een trauma uit het verleden misschien gevoeliger voor bent om ze te geloven.
***
Zelfdestructief gedrag kan zowel bewust als onbewust zijn – en het kan uiteindelijk onze gezondheid, ons geluk en ons welzijn op de lange termijn ondermijnen.
Maar vergeet alsjeblieft niet dat deze schadelijke neigingen een symptoom zijn van een diepere wond die compassie verdient.
Het is belangrijk om te onthouden dat je er niet alleen voor staat.
Net als ik kun je je waarschijnlijk herkennen in een paar of meer symptomen van zelfdestructief gedrag op deze lijst.
Maar wanneer je de eerste stap zet op je weg naar genezing – door meer zelfbewustzijn, zelfzorg, zelfvergeving en zelfliefde te ontwikkelen – zul je uiteindelijk bevrijd raken van je zelfdestructieve neigingen.
Anderen keken ook naar:
Spiritualiteit spirituele onderwerpen
Deel ons op: 
Wat is zelfdestructief gedrag?
Zelfdestructief gedrag is elke handeling van een persoon die hem of haar directe of indirecte schade toebrengt.
Deze zelf toegebrachte schade kan zich op fysiek, mentaal of emotioneel vlak voordoen en veroorzaakt enorm veel leed gedurende het hele leven.
Voorbeelden van zelfdestructief gedrag zijn onder meer werkverslaving, middelenmisbruik, eetstoornissen, zelfopoffering, zelfbeschadiging en elk gedrag dat een negatieve invloed heeft op iemands leven en dat hij of zij niet actief probeert te veranderen of niet de moeite waard vindt om te overwinnen.
Photo by Shubham Dhage on Unsplash (04-09-2026)
Waarom zijn we zelfdestructief?
Je bent zeker niet de eerste, en je zal zeker niet de laatste zijn die toegeeft dat je zelfdestructieve neigingen hebt gehad.
Van het wegduwen van de mensen van wie je houdt en het koesteren van zelfvernietigende denkwijzen tot herhaaldelijk zelfbeschadigend gedrag in je tienerjaren: je bent waarschijnlijk meer dan eens door dit donkere steegje gelopen.
Terwijl psychologen veronderstellen dat zelfvernietigend gedrag een copingmechanisme zou kunnen zijn (d.w.z. om met stress, druk, sociale eisen enz. om te gaan), beschouwen anderen zelfvernietigend gedrag als een manier om de comfortzone te behouden vanwege een gebrek aan zelfvertrouwen of gevoelens van minderwaardigheid (bijvoorbeeld door op de vertrouwde onderste trede van de sociale ladder te blijven).
17 symptomen en gewoonten van zelfdestructief gedrag
Zelfdestructief gedrag komt in vele vormen voor – sommige extreem, andere subtieler.
Hier volgen enkele van de meest voorkomende symptomen en gewoonten van zelfdestructief gedrag:
1. Zelfvernietigende denkwijzen
Zelfvernietigende denkwijzen zijn doorgaans onbewuste vormen van zelfdestructief gedrag die leiden tot zelfvervullende voorspellingen.
Voorbeelden hiervan zijn gedachten die men, meestal op een onbewust niveau, koestert, zoals: „Ik ga falen; ik weet het gewoon”, „Ik kom hier nooit levend uit”, „Dit zal me volledig kapotmaken”, enzovoort.
2. Niets ondernemen
Niets ondernemen mag dan passief zijn, maar het is niettemin zelfvernietigend.
Als we weten dat iets slecht voor ons is, maar geen actie ondernemen of maatregelen nemen om het probleem op te lossen, maken we onszelf in feite kwetsbaar voor (en zorgen we ervoor dat we) mislukken.
3. Te veel eten
Te veel eten uit zich meestal in de gewoonte om ons vol te proppen met suikerrijk, vet en bewerkt voedsel.
Deze ongezonde gewoonte kan leiden tot tal van gezondheidsproblemen op de lange termijn (en dan hebben we het nog niet eens over de negatieve gevolgen op de korte termijn voor onze stemming, slaap, creativiteit, enz.).
4. Te weinig eten
Veel mensen die te weinig eten, houden zichzelf voor de gek door te denken dat ze er beter van worden.
In werkelijkheid is te weinig eten meestal slechts een pleister op ernstige problemen met het zelfbeeld en andere psychologische kwesties.
5. Gepretendeerde onbekwaamheid of overmatige toewijding
Gepretendeerde onbekwaamheid houdt in dat je jezelf voordoet als onintelligent of niet in staat om iets met succes te bereiken.
Deze gewoonte komt meestal voort uit een gebrek aan vertrouwen in je eigen capaciteiten en kan fungeren als een copingmechanisme (bijvoorbeeld om met academische druk om te gaan).
Het tegenovergestelde van geveinsde incompetentie is overmatige toewijding, waarbij we te veel verantwoordelijkheden op ons nemen, ‘superbekwaam’ worden en in werkverslaafden veranderen, ook al raakt men hierdoor uitgeput en begint het al snel als een zware last te voelen.
6. Je best doen om anderen kwaad te doen
Zoals men zegt: wat je zaait, zal je oogsten, en de negatieve invloed die je op anderen uitoefent – of dat nu door woorden of daden is – zal zich uiteindelijk in je eigen leven manifesteren (bijvoorbeeld door ziekte, tragedie, juridische problemen, isolatie, enz.).
Op een bepaald niveau weten we allemaal dat dit waar is, maar toch doen we het soms toch en kwetsen we anderen.
7. Lichamelijke zelfbeschadiging
Lichamelijke zelfbeschadiging is een extreme lichamelijke uiting van zelfdestructief gedrag.
Deze praktijk houdt verband met een laag zelfbeeld en de wens om op een lichamelijke manier met emotionele pijn om te gaan.
Voorbeelden van lichamelijke zelfbeschadiging zijn onder meer jezelf snijden, branden en slaan (of anderen ertoe aanzetten dit bij jou te doen, bijvoorbeeld door opzettelijk een ruzie uit te lokken).
In extreme gevallen kan lichamelijke zelfbeschadiging zich uiten in zelfmoordpogingen. (Zoek alsjeblieft hulp bij een van deze hulplijnen als je zelfmoordgedachten hebt).
Er is altijd begripvolle hulp beschikbaar.
8. Zelfmedelijden
Zelfmedelijden is een onbewuste vorm van zelfdestructief gedrag.
Het is destructief omdat het ons ertoe aanzet om passief te blijven (d.w.z. in ons ongeluk te blijven zwelgen) in plaats van een proactieve levenshouding te stimuleren.
9. Drugs- en alcoholmisbruik
Veel mensen zetten hun woede om in zelfdestructief gedrag: ze drinken hun leven weg, verliezen zich in drugs of werken te veel.
Ze reageren hun woede soms af op hun kinderen, werknemers of huisdieren.
Ze kunnen zich op verschillende manieren passief-agressief gedragen: door te zwijgen, zich afzijdig te houden, onoprechte liefde en vriendschap te bieden, of door weliswaar beschikbaar te zijn voor anderen, maar hen daaronder te laten lijden.
Drugs- en alcoholmisbruik is een voor de hand liggende vorm van zelfdestructief gedrag en veroorzaakt eindeloos leed in het leven van verslaafden en hun vrienden en familieleden.
Drugs- en alcoholmisbruik houdt meestal verband met het verlies van de ziel – of het losraken van je ziel.
10. Sociale zelfvervreemding
Hoewel dit niet altijd bewust gebeurt, is sociale zelfvervreemding het opzettelijk afzonderen van jezelf van je leeftijdsgenoten.
Dit kan gebeuren door middel van allerlei irritante, afstotelijke of asociale gedragingen waarvan je op een bepaald niveau weet dat ze zelfdestructief zijn.
11. Je emoties ontkennen
Het niet erkennen van negatieve (en soms ook positieve) emoties leidt tot een hele reeks psychische, emotionele en lichamelijke aandoeningen.
Je emoties ontkennen is een andere vorm van onbewust tot uiting komend zelfdestructief gedrag.
12. Hulp weigeren
Advies van de hand wijzen, weigeren om naar een afkickkliniek te gaan, de psycholoog vermijden – al deze voorbeelden zijn tekenen dat je geen hulp wilt, wat een weerspiegeling is van de diepgewortelde overtuiging dat ‘ik het niet waard ben’.
Hulp weigeren is een vorm van zelfdestructief gedrag, omdat het ervoor zorgt dat er geen groei en genezing in jezelf kan plaatsvinden.
13. Onnodige zelfopoffering
Sommige mensen zijn verliefd op hun ellende omdat dat het enige is wat ze gedurende een groot deel van hun leven hebben gekend.
Onnodige zelfopoffering of het spelen van de martelaar zijn goede manieren om ons ‘nobel’ en ‘altruïstisch’ te laten voelen, terwijl we daarmee de feitelijke daad van zelfsabotage maskeren (namelijk het opgeven van de hoop, dromen en passies die ons echt gelukkig maken).
14. Te veel geld uitgeven
Of het nu gaat om chronisch gokken of voortdurende aankopen op Bol.com: het lijkt misschien vreemd om ‘te veel geld uitgeven’ in deze lijst op te nemen, maar het is niettemin een vorm van zelfdestructief gedrag dat iemands vrijheid en gemoedsrust beperkt.
15. Lichamelijke verwaarlozing
Te weinig slapen, weigeren om te sporten, ongezond eten en het niet zorgen voor het algemene welzijn van je lichaam zijn allemaal klassieke tekenen van veelvoorkomend zelfdestructief gedrag.
Risicovol seksueel gedrag en slechte persoonlijke grenzen zijn ook een teken van lichamelijke verwaarlozing.
16. Psychische verwaarlozing
Het weigeren, vermijden of niet onder ogen zien van je psychische problemen (bijv. stress, angst, depressie, paranoia, OCD, enz.) vertraagt het genezingsproces, waardoor langdurige problemen blijven voortduren.
17. Relaties saboteren
Het saboteren van je relaties is een complex symptoom, omdat het gepaard gaat met veel destructief gedrag, zoals jaloezie, bezitterigheid, emotionele manipulatie, behoeftigheid, geweld, enzovoort.
Wanneer we ons niet waardig voelen om lief te hebben, komt dit onbewust tot uiting in onze relaties door de manier waarop we ons gedragen.
Je bent niet gebroken (je bent gewoon een mens)
Als je je in een of de meeste van de bovenstaande signalen herkent, voel je misschien een knoop in je maag en word je overspoeld door een donkere wolk van verdriet of wrok.
Misschien ga je zelfs denken dat je in wezen ‘kapot’ bent of dat er ‘iets ernstig mis is met je’.
Maar begrijp alsjeblieft dat het normaal is dat je je in veel van de bovenstaande signalen herkent.
Er is niets mis met je.
Je bent niet kapot.
Je bent geen verloren zaak.
Je bent gewoon een mens.
En dat is helemaal oké.
Waarom is het normaal om veel van de bovengenoemde tekenen van zelfdestructief gedrag te vertonen?
Het antwoord is dat de meeste mensen ofwel negatief zijn beïnvloed door hun familie of de maatschappij, ofwel deze gedragingen onbewust hebben overgenomen als een verdedigingsmechanisme om zich te beschermen tegen mentale en emotionele pijn.
Met andere woorden: het is niet jouw schuld en je bent niet verantwoordelijk voor je zelfdestructieve gedrag.
Maar het is WEL jouw verantwoordelijkheid om hieraan te werken.
Je hebt er toch niet voor gekozen om zelfdestructief te zijn?
Je hebt toch niet op een gegeven moment gedacht: „Hmmm, ik denk dat ik nu maar eens zelfdestructief ga zijn“, of wel?
Het is gewoon zo gelopen.
Het doel hier is niet om je vreselijk over jezelf te voelen.
Het doel is juist om te beseffen dat ‘het is wat het is’ en manieren te vinden om je zelfdestructieve neigingen om te buigen, ongedaan te maken en te overwinnen.
Zelfdestructief gedrag en de weg naar zelfliefde
Het feit dat je hier op dit moment deze site aan het lezen bent, is al een teken dat je ontwaakt uit de droom van zelfvernietiging.
Met andere woorden: je begint je steeds meer bewust te worden van jezelf, en dat zelfbewustzijn is een teken dat je spiritueel aan het ontwaken bent, of dat je in ieder geval meer prioriteit geeft aan zelfzorg in je leven.
Als je een schaduwwerktraject hebt doorlopen om je innerlijke duisternis te verwerken, ben je misschien op een of ander zelfdestructief gedragspatroon bij jezelf gestuit, en dat is wellicht de reden waarom je hier terecht bent gekomen.
Het doormaken van de donkere nacht van de ziel is ook een andere reden waarom je misschien merkt dat je je zelfdestructieve neigingen onderzoekt, terwijl je op zoek bent naar meer zingeving en diepere voldoening in het leven.
Hoe het ook zij, het helpt om te beseffen dat zelfvernietiging het tegenovergestelde is van zelfliefde. En in veel gevallen zijn onze neigingen tot zelfdestructief gedrag volkomen onbewust en verlopen ze op de automatische piloot, omdat ons nooit is geleerd hoe we van onszelf moeten houden en onszelf moeten waarderen.
Om het met de woorden van schrijver en spreker Alan Watts te zeggen:
Als je niet wilt liefhebben, of die liefde niet de vrije loop laat, komt ze toch naar buiten in de vorm van zelfvernietiging. Het alternatief voor zelfliefde is, met andere woorden, zelfvernietiging. Omdat je het risico niet wilt nemen om op de juiste manier van jezelf te houden, zul je in plaats daarvan gedwongen worden jezelf te vernietigen.
Zo zien we dus dat leren van jezelf te houden het tegengif is voor zelfdestructief gedrag.
Hoe je kunt stoppen met zelfdestructief gedrag
Hoewel Helderziende Paragnosten je geen wondermiddel kan bieden, kunnen wij je wel wat ideeën, inspiratie en een paar beproefde manieren geven om mee aan de slag te gaan.
Probeer al deze oefeningen systematisch uit, of kies er een paar uit en werk daar consequent mee.
Volgens onderzoekers duurt het gemiddeld zo’n 66 dagen om een nieuwe gewoonte aan te leren.
Stel jezelf daarom ten doel om ten minste één van deze activiteiten twee maanden vol te houden.
Dit zijn de oefeningen:
1. Vergroot je zelfbewustzijn door elke dag een dagboek bij te houden
Een dagboek bijhouden biedt tal van voordelen voor je geestelijke gezondheid en is een krachtige manier om je zelfbewustzijn te vergroten.
Je zou zelfs kunnen zeggen dat zelfbewustzijn het allerbelangrijkste ingrediënt is om zelfdestructieve neigingen te overwinnen!
2. Bevrijd jezelf van dwangmatig, zelfdestructief gedrag door middel van meditatie of mindfulness
Er is een reden waarom je steeds weer over deze twee praktijken hoort, en dat is omdat ze werken!
Zelfs als je moeite hebt met traditionele meditatie, zijn er talloze vormen van mindfulness-meditatie die je wellicht aanspreken.
Voorbeelden van meditatie- en mindfulness-activiteiten zijn onder meer ademhalingsoefeningen, loopmeditatie, mindful kunsttherapie, het reciteren van mantra’s, geleide reizen, chakravisualisatie, enzovoort.
Het integreren van deze belangrijke spirituele oefeningen in je leven kan grote voordelen opleveren.
Probeer eens elke dag ’s ochtends of ’s avonds op hetzelfde tijdstip 5 tot 10 minuten te beginnen (om er een gewoonte van te maken).
Meditatie en mindfulness zijn zo effectief omdat ze je helpen terug te keren naar het hier en nu en meer innerlijke ruimte te creëren, waardoor je je kunt bevrijden van de dwangmatigheid en de automatische piloot van zelfdestructief gedrag.
3. Laat je opgekropte emoties de vrije loop door je emoties te uiten
Soms is de reden waarom we onszelf schade toebrengen dat een diepere emotie (zoals woede, verdriet of angst) niet tot uiting komt.
Denk maar eens aan een waterkoker: hoe meer hij kookt, hoe meer stoom er vrijkomt.
Maar als die waterkoker geen manier had om die stoom kwijt te raken, zou hij uiteindelijk ontploffen!
Hetzelfde geldt voor jou: je hebt een ontluchtingsklep nodig, een manier om je opgekropte emoties te kanaliseren.
Als je die verborgen emoties niet op een gezonde manier kanaliseren, kunnen ze tot uiting komen in zelfdestructief gedrag.
Zoek dus iets wat je leuk vindt om te doen en wat een flinke mentale of fysieke inspanning vergt.
Voorbeelden hiervan zijn boksen, hardlopen, zingen, dansen, kunst maken, of gewoon lekker schreeuwen en huilen (het is wel een goed idee om dit in je eentje te doen als je met anderen samenwoont!).
4. Leer voor jezelf te zorgen en van jezelf te houden door middel van een paar eenvoudige gewoontes
Zelfliefde is een fundamentele houding van vriendelijkheid jegens jezelf: het is de gewoonte om voor je mentale en emotionele behoeften te zorgen.
Zelfzorg daarentegen is over het algemeen meer gericht op je lichaam: het gaat om gezond eten, voldoende slapen, genoeg water drinken, comfortabele kleding dragen, gezond blijven, enzovoort.
Zowel zelfliefde als zelfzorg gaan prachtig hand in hand als bondgenoten tegen zelfvernietiging.
Ik begrijp dat zelfliefde misschien nog wat ver voor je ligt, dus als je een beginpunt zoekt, begin dan met zelfzorg.
Begin met slechts één zelfzorgactiviteit per dag en maak er een gewoonte van door deze op hetzelfde tijdstip en op dezelfde plek uit te voeren.
Je zou bijvoorbeeld kunnen besluiten om elke dag om 7.30 uur ’s ochtends een wandeling te maken, zodat je lichaam zich energiek en ontspannen voelt.
Of je kunt aan het einde van de dag een kopje kamillethee drinken als een rustgevend zelfzorgritueel.
5. Onderzoek je kernovertuigingen die ten grondslag liggen aan zelfdestructief gedrag
Kernopvattingen liggen aan de basis van zelfdestructief gedrag, want wat we denken, worden we vaak ook.
De innerlijke dialoog die in ons hoofd rondspookt, bepaalt vaak ons gedrag.
Is het immers niet zo dat we vaak handelen op basis van wat we voor waar aannemen?
Als je bijvoorbeeld de kernovertuiging hebt dat ‘niemand ooit van me zal houden’, zul je je onbewust – en misschien soms ook bewust – zo gedragen dat je andere mensen van je vervreemdt, zodat ze je geen pijn kunnen doen.
Daardoor versterk je juist je overtuiging dat ‘niemand ooit van me zal houden’, omdat je anderen niet eens de kans geeft om het te proberen!
Kernopvattingen kunnen lastig zijn, omdat ze meestal onbewust en automatisch zijn, maar zodra we ze met ons bewustzijn belichten, kunnen we ze doorzien, veranderen en meer vrijheid en rust vinden.
Voorbeelden van kernovertuigingen die tot zelfdestructief gedrag kunnen leiden, zijn onder meer:
- Ik ben slecht
- Ik ben onbeminnelijk
- Ik ben het niet waard
- Ik doe mensen altijd pijn
- Ik ben dom
- Ik ben zwak
- Ik verdien geen geluk
Kernopvattingen beginnen vaak met de woorden ‘Ik ben …’ en je kunt ze ontdekken door na te denken, vragen te stellen en een dagboek bij te houden.
6. Soms zijn er grenzen aan wat je zelf kunt doen, en moet je op zoek gaan naar een coach, begeleider of therapeut
Als je last hebt van sterke zelfhaat of intense zelfdestructieve neigingen, heb je misschien niet eens de neiging om ook maar iets van het advies in dit artikel ter harte te nemen (*ding ding!* dat is weer een vorm van zelfvernietiging, maar het geeft niet, je doet alleen maar wat je onbewust is aangeleerd).
Daarom is het beste advies om zo snel mogelijk een coach, begeleider of therapeut te zoeken.
Soms is het het beste om onze ware waarde te zien in de spiegel van een ander.
Soms hebben we iemand nodig die ons bij de hand neemt en ons actief één-op-één begeleidt.
Als dat het geval is, is je zoekmachine je beste vriend.
Zoek op de trefwoorden ‘therapeut voor zelfdestructief gedrag bij mij in de buurt’ en je zult zeker iemand vinden die je kan helpen.
Een artikel op internet kan je maar tot op zekere hoogte helpen.
Hoewel je een prachtige stap hebt gezet op weg naar gezondheid en genezing, zal het zoeken naar begeleiding door een therapeut of hulpverlener je voorzien van voortdurende steun en hulpmiddelen.
Deze zullen op hun beurt je leven beetje bij beetje veranderen.
En al snel zul je met een zachte glimlach en een zucht van opluchting op dit gedrag kunnen terugkijken, trots op je vermogen om het te overwinnen en te genezen.
Wat zorgt ervoor dat iemand zelfdestructief gedrag vertoont?
Er zijn veel redenen waarom iemand zelfdestructief gedrag zou kunnen vertonen.
Op emotioneel en psychologisch vlak kunnen zelfdestructieve neigingen voortkomen uit trauma’s uit de kindertijd, negatieve sociale conditionering en een laag zelfbeeld, die het gevolg zijn van ouders, familieleden of leeftijdsgenoten die geen steun bieden of misbruik plegen.
Op spiritueel vlak zijn zelfdestructieve neigingen het gevolg van ‘soul loss’ of het verlies van de verbinding met je ware en authentieke essentie.
Wat zijn voorbeelden van zelfdestructief gedrag?
Voorbeelden van zelfdestructief gedrag zijn onder meer buitensporige zelfopoffering, te veel of te weinig eten, het saboteren van hechte relaties, te veel roken of drinken, drugsmisbruik en zelfverwonding.
Hoe kan ik stoppen met zelfdestructief gedrag?
De eerste stap om zelfdestructieve neigingen te overwinnen, is je er simpelweg bewust van te zijn wat er gebeurt.
Het bijhouden van een dagboek over je ontdekkingen is een krachtig begin.
De volgende stap is om aan zelfzorg en zelfliefde te werken.
Leren hoe je voor je lichaam kunt zorgen en jezelf op mentaal en emotioneel vlak kunt koesteren, zijn cruciale stappen om zelfdestructief gedrag te overwinnen.
Waarom heb ik zelfvernietigende gedachten?
Zelfvernietigende gedachten komen voort uit een laag zelfbeeld en een deel van onszelf dat we de ‘innerlijke criticus’ noemen.
Het is heel belangrijk om te onthouden dat dit slechts een deel van jou is, niet wie je in zijn geheel bent.
Je bent zoveel meer dan de zelfvernietigende gedachten die willekeurig in je opkomen.
Onthoud dat we allemaal wel eens zelfvernietigende gedachten hebben (en je hoeft ze sowieso niet te geloven!), maar dat je er door een trauma uit het verleden misschien gevoeliger voor bent om ze te geloven.
***
Zelfdestructief gedrag kan zowel bewust als onbewust zijn – en het kan uiteindelijk onze gezondheid, ons geluk en ons welzijn op de lange termijn ondermijnen.
Maar vergeet alsjeblieft niet dat deze schadelijke neigingen een symptoom zijn van een diepere wond die compassie verdient.
Het is belangrijk om te onthouden dat je er niet alleen voor staat.
Net als ik kun je je waarschijnlijk herkennen in een paar of meer symptomen van zelfdestructief gedrag op deze lijst.
Maar wanneer je de eerste stap zet op je weg naar genezing – door meer zelfbewustzijn, zelfzorg, zelfvergeving en zelfliefde te ontwikkelen – zul je uiteindelijk bevrijd raken van je zelfdestructieve neigingen.
Anderen keken ook naar:
Spiritualiteit spirituele onderwerpen
Deel ons op:
Wat is zelfdestructief gedrag?
Zelfdestructief gedrag is elke handeling van een persoon die hem of haar directe of indirecte schade toebrengt.
Deze zelf toegebrachte schade kan zich op fysiek, mentaal of emotioneel vlak voordoen en veroorzaakt enorm veel leed gedurende het hele leven.
Voorbeelden van zelfdestructief gedrag zijn onder meer werkverslaving, middelenmisbruik, eetstoornissen, zelfopoffering, zelfbeschadiging en elk gedrag dat een negatieve invloed heeft op iemands leven en dat hij of zij niet actief probeert te veranderen of niet de moeite waard vindt om te overwinnen.
Photo by Shubham Dhage on Unsplash (04-09-2026)
Waarom zijn we zelfdestructief?
Je bent zeker niet de eerste, en je zal zeker niet de laatste zijn die toegeeft dat je zelfdestructieve neigingen hebt gehad.
Van het wegduwen van de mensen van wie je houdt en het koesteren van zelfvernietigende denkwijzen tot herhaaldelijk zelfbeschadigend gedrag in je tienerjaren: je bent waarschijnlijk meer dan eens door dit donkere steegje gelopen.
Terwijl psychologen veronderstellen dat zelfvernietigend gedrag een copingmechanisme zou kunnen zijn (d.w.z. om met stress, druk, sociale eisen enz. om te gaan), beschouwen anderen zelfvernietigend gedrag als een manier om de comfortzone te behouden vanwege een gebrek aan zelfvertrouwen of gevoelens van minderwaardigheid (bijvoorbeeld door op de vertrouwde onderste trede van de sociale ladder te blijven).
17 symptomen en gewoonten van zelfdestructief gedrag
Zelfdestructief gedrag komt in vele vormen voor – sommige extreem, andere subtieler.
Hier volgen enkele van de meest voorkomende symptomen en gewoonten van zelfdestructief gedrag:
1. Zelfvernietigende denkwijzen
Zelfvernietigende denkwijzen zijn doorgaans onbewuste vormen van zelfdestructief gedrag die leiden tot zelfvervullende voorspellingen.
Voorbeelden hiervan zijn gedachten die men, meestal op een onbewust niveau, koestert, zoals: „Ik ga falen; ik weet het gewoon”, „Ik kom hier nooit levend uit”, „Dit zal me volledig kapotmaken”, enzovoort.
2. Niets ondernemen
Niets ondernemen mag dan passief zijn, maar het is niettemin zelfvernietigend.
Als we weten dat iets slecht voor ons is, maar geen actie ondernemen of maatregelen nemen om het probleem op te lossen, maken we onszelf in feite kwetsbaar voor (en zorgen we ervoor dat we) mislukken.
3. Te veel eten
Te veel eten uit zich meestal in de gewoonte om ons vol te proppen met suikerrijk, vet en bewerkt voedsel.
Deze ongezonde gewoonte kan leiden tot tal van gezondheidsproblemen op de lange termijn (en dan hebben we het nog niet eens over de negatieve gevolgen op de korte termijn voor onze stemming, slaap, creativiteit, enz.).
4. Te weinig eten
Veel mensen die te weinig eten, houden zichzelf voor de gek door te denken dat ze er beter van worden.
In werkelijkheid is te weinig eten meestal slechts een pleister op ernstige problemen met het zelfbeeld en andere psychologische kwesties.
5. Gepretendeerde onbekwaamheid of overmatige toewijding
Gepretendeerde onbekwaamheid houdt in dat je jezelf voordoet als onintelligent of niet in staat om iets met succes te bereiken.
Deze gewoonte komt meestal voort uit een gebrek aan vertrouwen in je eigen capaciteiten en kan fungeren als een copingmechanisme (bijvoorbeeld om met academische druk om te gaan).
Het tegenovergestelde van geveinsde incompetentie is overmatige toewijding, waarbij we te veel verantwoordelijkheden op ons nemen, ‘superbekwaam’ worden en in werkverslaafden veranderen, ook al raakt men hierdoor uitgeput en begint het al snel als een zware last te voelen.
6. Je best doen om anderen kwaad te doen
Zoals men zegt: wat je zaait, zal je oogsten, en de negatieve invloed die je op anderen uitoefent – of dat nu door woorden of daden is – zal zich uiteindelijk in je eigen leven manifesteren (bijvoorbeeld door ziekte, tragedie, juridische problemen, isolatie, enz.).
Op een bepaald niveau weten we allemaal dat dit waar is, maar toch doen we het soms toch en kwetsen we anderen.
7. Lichamelijke zelfbeschadiging
Lichamelijke zelfbeschadiging is een extreme lichamelijke uiting van zelfdestructief gedrag.
Deze praktijk houdt verband met een laag zelfbeeld en de wens om op een lichamelijke manier met emotionele pijn om te gaan.
Voorbeelden van lichamelijke zelfbeschadiging zijn onder meer jezelf snijden, branden en slaan (of anderen ertoe aanzetten dit bij jou te doen, bijvoorbeeld door opzettelijk een ruzie uit te lokken).
In extreme gevallen kan lichamelijke zelfbeschadiging zich uiten in zelfmoordpogingen. (Zoek alsjeblieft hulp bij een van deze hulplijnen als je zelfmoordgedachten hebt).
Er is altijd begripvolle hulp beschikbaar.
8. Zelfmedelijden
Zelfmedelijden is een onbewuste vorm van zelfdestructief gedrag.
Het is destructief omdat het ons ertoe aanzet om passief te blijven (d.w.z. in ons ongeluk te blijven zwelgen) in plaats van een proactieve levenshouding te stimuleren.
9. Drugs- en alcoholmisbruik
Veel mensen zetten hun woede om in zelfdestructief gedrag: ze drinken hun leven weg, verliezen zich in drugs of werken te veel.
Ze reageren hun woede soms af op hun kinderen, werknemers of huisdieren.
Ze kunnen zich op verschillende manieren passief-agressief gedragen: door te zwijgen, zich afzijdig te houden, onoprechte liefde en vriendschap te bieden, of door weliswaar beschikbaar te zijn voor anderen, maar hen daaronder te laten lijden.
Drugs- en alcoholmisbruik is een voor de hand liggende vorm van zelfdestructief gedrag en veroorzaakt eindeloos leed in het leven van verslaafden en hun vrienden en familieleden.
Drugs- en alcoholmisbruik houdt meestal verband met het verlies van de ziel – of het losraken van je ziel.
10. Sociale zelfvervreemding
Hoewel dit niet altijd bewust gebeurt, is sociale zelfvervreemding het opzettelijk afzonderen van jezelf van je leeftijdsgenoten.
Dit kan gebeuren door middel van allerlei irritante, afstotelijke of asociale gedragingen waarvan je op een bepaald niveau weet dat ze zelfdestructief zijn.
11. Je emoties ontkennen
Het niet erkennen van negatieve (en soms ook positieve) emoties leidt tot een hele reeks psychische, emotionele en lichamelijke aandoeningen.
Je emoties ontkennen is een andere vorm van onbewust tot uiting komend zelfdestructief gedrag.
12. Hulp weigeren
Advies van de hand wijzen, weigeren om naar een afkickkliniek te gaan, de psycholoog vermijden – al deze voorbeelden zijn tekenen dat je geen hulp wilt, wat een weerspiegeling is van de diepgewortelde overtuiging dat ‘ik het niet waard ben’.
Hulp weigeren is een vorm van zelfdestructief gedrag, omdat het ervoor zorgt dat er geen groei en genezing in jezelf kan plaatsvinden.
13. Onnodige zelfopoffering
Sommige mensen zijn verliefd op hun ellende omdat dat het enige is wat ze gedurende een groot deel van hun leven hebben gekend.
Onnodige zelfopoffering of het spelen van de martelaar zijn goede manieren om ons ‘nobel’ en ‘altruïstisch’ te laten voelen, terwijl we daarmee de feitelijke daad van zelfsabotage maskeren (namelijk het opgeven van de hoop, dromen en passies die ons echt gelukkig maken).
14. Te veel geld uitgeven
Of het nu gaat om chronisch gokken of voortdurende aankopen op Bol.com: het lijkt misschien vreemd om ‘te veel geld uitgeven’ in deze lijst op te nemen, maar het is niettemin een vorm van zelfdestructief gedrag dat iemands vrijheid en gemoedsrust beperkt.
15. Lichamelijke verwaarlozing
Te weinig slapen, weigeren om te sporten, ongezond eten en het niet zorgen voor het algemene welzijn van je lichaam zijn allemaal klassieke tekenen van veelvoorkomend zelfdestructief gedrag.
Risicovol seksueel gedrag en slechte persoonlijke grenzen zijn ook een teken van lichamelijke verwaarlozing.
16. Psychische verwaarlozing
Het weigeren, vermijden of niet onder ogen zien van je psychische problemen (bijv. stress, angst, depressie, paranoia, OCD, enz.) vertraagt het genezingsproces, waardoor langdurige problemen blijven voortduren.
17. Relaties saboteren
Het saboteren van je relaties is een complex symptoom, omdat het gepaard gaat met veel destructief gedrag, zoals jaloezie, bezitterigheid, emotionele manipulatie, behoeftigheid, geweld, enzovoort.
Wanneer we ons niet waardig voelen om lief te hebben, komt dit onbewust tot uiting in onze relaties door de manier waarop we ons gedragen.
Je bent niet gebroken (je bent gewoon een mens)
Als je je in een of de meeste van de bovenstaande signalen herkent, voel je misschien een knoop in je maag en word je overspoeld door een donkere wolk van verdriet of wrok.
Misschien ga je zelfs denken dat je in wezen ‘kapot’ bent of dat er ‘iets ernstig mis is met je’.
Maar begrijp alsjeblieft dat het normaal is dat je je in veel van de bovenstaande signalen herkent.
Er is niets mis met je.
Je bent niet kapot.
Je bent geen verloren zaak.
Je bent gewoon een mens.
En dat is helemaal oké.
Waarom is het normaal om veel van de bovengenoemde tekenen van zelfdestructief gedrag te vertonen?
Het antwoord is dat de meeste mensen ofwel negatief zijn beïnvloed door hun familie of de maatschappij, ofwel deze gedragingen onbewust hebben overgenomen als een verdedigingsmechanisme om zich te beschermen tegen mentale en emotionele pijn.
Met andere woorden: het is niet jouw schuld en je bent niet verantwoordelijk voor je zelfdestructieve gedrag.
Maar het is WEL jouw verantwoordelijkheid om hieraan te werken.
Je hebt er toch niet voor gekozen om zelfdestructief te zijn?
Je hebt toch niet op een gegeven moment gedacht: „Hmmm, ik denk dat ik nu maar eens zelfdestructief ga zijn“, of wel?
Het is gewoon zo gelopen.
Het doel hier is niet om je vreselijk over jezelf te voelen.
Het doel is juist om te beseffen dat ‘het is wat het is’ en manieren te vinden om je zelfdestructieve neigingen om te buigen, ongedaan te maken en te overwinnen.
Zelfdestructief gedrag en de weg naar zelfliefde
Het feit dat je hier op dit moment deze site aan het lezen bent, is al een teken dat je ontwaakt uit de droom van zelfvernietiging.
Met andere woorden: je begint je steeds meer bewust te worden van jezelf, en dat zelfbewustzijn is een teken dat je spiritueel aan het ontwaken bent, of dat je in ieder geval meer prioriteit geeft aan zelfzorg in je leven.
Als je een schaduwwerktraject hebt doorlopen om je innerlijke duisternis te verwerken, ben je misschien op een of ander zelfdestructief gedragspatroon bij jezelf gestuit, en dat is wellicht de reden waarom je hier terecht bent gekomen.
Het doormaken van de donkere nacht van de ziel is ook een andere reden waarom je misschien merkt dat je je zelfdestructieve neigingen onderzoekt, terwijl je op zoek bent naar meer zingeving en diepere voldoening in het leven.
Hoe het ook zij, het helpt om te beseffen dat zelfvernietiging het tegenovergestelde is van zelfliefde. En in veel gevallen zijn onze neigingen tot zelfdestructief gedrag volkomen onbewust en verlopen ze op de automatische piloot, omdat ons nooit is geleerd hoe we van onszelf moeten houden en onszelf moeten waarderen.
Om het met de woorden van schrijver en spreker Alan Watts te zeggen:
Als je niet wilt liefhebben, of die liefde niet de vrije loop laat, komt ze toch naar buiten in de vorm van zelfvernietiging. Het alternatief voor zelfliefde is, met andere woorden, zelfvernietiging. Omdat je het risico niet wilt nemen om op de juiste manier van jezelf te houden, zul je in plaats daarvan gedwongen worden jezelf te vernietigen.
Zo zien we dus dat leren van jezelf te houden het tegengif is voor zelfdestructief gedrag.
Hoe je kunt stoppen met zelfdestructief gedrag
Hoewel Helderziende Paragnosten je geen wondermiddel kan bieden, kunnen wij je wel wat ideeën, inspiratie en een paar beproefde manieren geven om mee aan de slag te gaan.
Probeer al deze oefeningen systematisch uit, of kies er een paar uit en werk daar consequent mee.
Volgens onderzoekers duurt het gemiddeld zo’n 66 dagen om een nieuwe gewoonte aan te leren.
Stel jezelf daarom ten doel om ten minste één van deze activiteiten twee maanden vol te houden.
Dit zijn de oefeningen:
1. Vergroot je zelfbewustzijn door elke dag een dagboek bij te houden
Een dagboek bijhouden biedt tal van voordelen voor je geestelijke gezondheid en is een krachtige manier om je zelfbewustzijn te vergroten.
Je zou zelfs kunnen zeggen dat zelfbewustzijn het allerbelangrijkste ingrediënt is om zelfdestructieve neigingen te overwinnen!
2. Bevrijd jezelf van dwangmatig, zelfdestructief gedrag door middel van meditatie of mindfulness
Er is een reden waarom je steeds weer over deze twee praktijken hoort, en dat is omdat ze werken!
Zelfs als je moeite hebt met traditionele meditatie, zijn er talloze vormen van mindfulness-meditatie die je wellicht aanspreken.
Voorbeelden van meditatie- en mindfulness-activiteiten zijn onder meer ademhalingsoefeningen, loopmeditatie, mindful kunsttherapie, het reciteren van mantra’s, geleide reizen, chakravisualisatie, enzovoort.
Het integreren van deze belangrijke spirituele oefeningen in je leven kan grote voordelen opleveren.
Probeer eens elke dag ’s ochtends of ’s avonds op hetzelfde tijdstip 5 tot 10 minuten te beginnen (om er een gewoonte van te maken).
Meditatie en mindfulness zijn zo effectief omdat ze je helpen terug te keren naar het hier en nu en meer innerlijke ruimte te creëren, waardoor je je kunt bevrijden van de dwangmatigheid en de automatische piloot van zelfdestructief gedrag.
3. Laat je opgekropte emoties de vrije loop door je emoties te uiten
Soms is de reden waarom we onszelf schade toebrengen dat een diepere emotie (zoals woede, verdriet of angst) niet tot uiting komt.
Denk maar eens aan een waterkoker: hoe meer hij kookt, hoe meer stoom er vrijkomt.
Maar als die waterkoker geen manier had om die stoom kwijt te raken, zou hij uiteindelijk ontploffen!
Hetzelfde geldt voor jou: je hebt een ontluchtingsklep nodig, een manier om je opgekropte emoties te kanaliseren.
Als je die verborgen emoties niet op een gezonde manier kanaliseren, kunnen ze tot uiting komen in zelfdestructief gedrag.
Zoek dus iets wat je leuk vindt om te doen en wat een flinke mentale of fysieke inspanning vergt.
Voorbeelden hiervan zijn boksen, hardlopen, zingen, dansen, kunst maken, of gewoon lekker schreeuwen en huilen (het is wel een goed idee om dit in je eentje te doen als je met anderen samenwoont!).
4. Leer voor jezelf te zorgen en van jezelf te houden door middel van een paar eenvoudige gewoontes
Zelfliefde is een fundamentele houding van vriendelijkheid jegens jezelf: het is de gewoonte om voor je mentale en emotionele behoeften te zorgen.
Zelfzorg daarentegen is over het algemeen meer gericht op je lichaam: het gaat om gezond eten, voldoende slapen, genoeg water drinken, comfortabele kleding dragen, gezond blijven, enzovoort.
Zowel zelfliefde als zelfzorg gaan prachtig hand in hand als bondgenoten tegen zelfvernietiging.
Ik begrijp dat zelfliefde misschien nog wat ver voor je ligt, dus als je een beginpunt zoekt, begin dan met zelfzorg.
Begin met slechts één zelfzorgactiviteit per dag en maak er een gewoonte van door deze op hetzelfde tijdstip en op dezelfde plek uit te voeren.
Je zou bijvoorbeeld kunnen besluiten om elke dag om 7.30 uur ’s ochtends een wandeling te maken, zodat je lichaam zich energiek en ontspannen voelt.
Of je kunt aan het einde van de dag een kopje kamillethee drinken als een rustgevend zelfzorgritueel.
5. Onderzoek je kernovertuigingen die ten grondslag liggen aan zelfdestructief gedrag
Kernopvattingen liggen aan de basis van zelfdestructief gedrag, want wat we denken, worden we vaak ook.
De innerlijke dialoog die in ons hoofd rondspookt, bepaalt vaak ons gedrag.
Is het immers niet zo dat we vaak handelen op basis van wat we voor waar aannemen?
Als je bijvoorbeeld de kernovertuiging hebt dat ‘niemand ooit van me zal houden’, zul je je onbewust – en misschien soms ook bewust – zo gedragen dat je andere mensen van je vervreemdt, zodat ze je geen pijn kunnen doen.
Daardoor versterk je juist je overtuiging dat ‘niemand ooit van me zal houden’, omdat je anderen niet eens de kans geeft om het te proberen!
Kernopvattingen kunnen lastig zijn, omdat ze meestal onbewust en automatisch zijn, maar zodra we ze met ons bewustzijn belichten, kunnen we ze doorzien, veranderen en meer vrijheid en rust vinden.
Voorbeelden van kernovertuigingen die tot zelfdestructief gedrag kunnen leiden, zijn onder meer:
- Ik ben slecht
- Ik ben onbeminnelijk
- Ik ben het niet waard
- Ik doe mensen altijd pijn
- Ik ben dom
- Ik ben zwak
- Ik verdien geen geluk
Kernopvattingen beginnen vaak met de woorden ‘Ik ben …’ en je kunt ze ontdekken door na te denken, vragen te stellen en een dagboek bij te houden.
6. Soms zijn er grenzen aan wat je zelf kunt doen, en moet je op zoek gaan naar een coach, begeleider of therapeut
Als je last hebt van sterke zelfhaat of intense zelfdestructieve neigingen, heb je misschien niet eens de neiging om ook maar iets van het advies in dit artikel ter harte te nemen (*ding ding!* dat is weer een vorm van zelfvernietiging, maar het geeft niet, je doet alleen maar wat je onbewust is aangeleerd).
Daarom is het beste advies om zo snel mogelijk een coach, begeleider of therapeut te zoeken.
Soms is het het beste om onze ware waarde te zien in de spiegel van een ander.
Soms hebben we iemand nodig die ons bij de hand neemt en ons actief één-op-één begeleidt.
Als dat het geval is, is je zoekmachine je beste vriend.
Zoek op de trefwoorden ‘therapeut voor zelfdestructief gedrag bij mij in de buurt’ en je zult zeker iemand vinden die je kan helpen.
Een artikel op internet kan je maar tot op zekere hoogte helpen.
Hoewel je een prachtige stap hebt gezet op weg naar gezondheid en genezing, zal het zoeken naar begeleiding door een therapeut of hulpverlener je voorzien van voortdurende steun en hulpmiddelen.
Deze zullen op hun beurt je leven beetje bij beetje veranderen.
En al snel zul je met een zachte glimlach en een zucht van opluchting op dit gedrag kunnen terugkijken, trots op je vermogen om het te overwinnen en te genezen.
Wat zorgt ervoor dat iemand zelfdestructief gedrag vertoont?
Er zijn veel redenen waarom iemand zelfdestructief gedrag zou kunnen vertonen.
Op emotioneel en psychologisch vlak kunnen zelfdestructieve neigingen voortkomen uit trauma’s uit de kindertijd, negatieve sociale conditionering en een laag zelfbeeld, die het gevolg zijn van ouders, familieleden of leeftijdsgenoten die geen steun bieden of misbruik plegen.
Op spiritueel vlak zijn zelfdestructieve neigingen het gevolg van ‘soul loss’ of het verlies van de verbinding met je ware en authentieke essentie.
Wat zijn voorbeelden van zelfdestructief gedrag?
Voorbeelden van zelfdestructief gedrag zijn onder meer buitensporige zelfopoffering, te veel of te weinig eten, het saboteren van hechte relaties, te veel roken of drinken, drugsmisbruik en zelfverwonding.
Hoe kan ik stoppen met zelfdestructief gedrag?
De eerste stap om zelfdestructieve neigingen te overwinnen, is je er simpelweg bewust van te zijn wat er gebeurt.
Het bijhouden van een dagboek over je ontdekkingen is een krachtig begin.
De volgende stap is om aan zelfzorg en zelfliefde te werken.
Leren hoe je voor je lichaam kunt zorgen en jezelf op mentaal en emotioneel vlak kunt koesteren, zijn cruciale stappen om zelfdestructief gedrag te overwinnen.
Waarom heb ik zelfvernietigende gedachten?
Zelfvernietigende gedachten komen voort uit een laag zelfbeeld en een deel van onszelf dat we de ‘innerlijke criticus’ noemen.
Het is heel belangrijk om te onthouden dat dit slechts een deel van jou is, niet wie je in zijn geheel bent.
Je bent zoveel meer dan de zelfvernietigende gedachten die willekeurig in je opkomen.
Onthoud dat we allemaal wel eens zelfvernietigende gedachten hebben (en je hoeft ze sowieso niet te geloven!), maar dat je er door een trauma uit het verleden misschien gevoeliger voor bent om ze te geloven.
***
Zelfdestructief gedrag kan zowel bewust als onbewust zijn – en het kan uiteindelijk onze gezondheid, ons geluk en ons welzijn op de lange termijn ondermijnen.
Maar vergeet alsjeblieft niet dat deze schadelijke neigingen een symptoom zijn van een diepere wond die compassie verdient.
Het is belangrijk om te onthouden dat je er niet alleen voor staat.
Net als ik kun je je waarschijnlijk herkennen in een paar of meer symptomen van zelfdestructief gedrag op deze lijst.
Maar wanneer je de eerste stap zet op je weg naar genezing – door meer zelfbewustzijn, zelfzorg, zelfvergeving en zelfliefde te ontwikkelen – zul je uiteindelijk bevrijd raken van je zelfdestructieve neigingen.
Anderen keken ook naar:
Spiritualiteit spirituele onderwerpen
Deel ons op:
